Banski dvor

Po dolasku u Banju Luku, ban Milosavljević odmah organizuje život u
Banovini, a posebnu brigu posvećuje organizaciji života u njenom glavnom
gradu. U početku on traži i nalazi privremena rješenja za neke od
problema, prije svih drugih, ona smještajna za sada uvećane potrebe, koje
idu sa, sada sasvim novom ulogom i mjestom grada, jedne od prestonica
Kraljevine.
Tako ban Milosavljević već 29. novembra izdaje naređenje četveročlanoj
komisiji koja je trebalo da „… odredi pogodno zemljište za zidanje banske
uprave i banskog dvora … s gledišta saobraćajnog, privrednog, trgovinskog,
higijenskog  i estetskog…“.  Komisija,  u koju su imenovani Stevan Besarić,
načelnik Tehničkog odelenja Kraljevske banske uprave, Hamzaga
Husedžinović, gradonačelnik, inženjer Stevo Kraguljac, šef Tehničkog
odelenja Kraljevske banske uprave i arhitekta Stojan Borovnica, ovlašteni
civilni inženjer i preduzimač, aktom od 4. januara 1930. godine,
izvještava Bana da su „… našli da je za ovo najpogodnije mjesto postojeći
trg „Jabučnik“ gdje se nalazi pravoslavna crkva“.
Pošto  je dobijen kredit kod Hipotekarne banke, raspisan je,18. marta te
godine,  u beogradskoj „Politici“ i sarajevskom „Narodnom jedinstvu“,
„Stečaj za izradu idejnih skica za Bansku Palatu i Banske Dvore“.
Ocjenjivački sud, u kojem su sjedili iskusni i ugledni, arhitekta Petar
Bajalović, Stevan Besarić, načelnik Tehničkog odelenja Kraljevske banske
uprave , Momir Korunović, arhitekta Ministarstva građevina, arhitekta
Ljubomir P. Nikolić, tehnički savetnik Banske uprave, Branko Jovanović,
arhitekta Banske uprave, dodijelio je prvu nagradu s pravom izvođenja
arhitektima Ministarstva građevina iz Beograda Jovanu Ž. Rankoviću,

Jovanki Bončić-Katerinić i Anđeliji Pavlović. Banjolučki arhitekta
Dragomir Simić razradio je planove za izgradnju palate Banskog dvora i na
„prvoj ofertnoj licitaciji za zidarske i pokrivačke radove Banskih dvora
u Banja Luci“, održanoj 12. februara, posao je ustupljen „… preduzimaču
ing.Kosti Šijačkom iz Beograda“. Radovi na izgradnji Dvora počeli su
odmah, a njegovi temelji osvećeni su 31. marta 1931. godine. Svi poslovi na
izgradnji i ukrašavanju Dvora završeni su do 8. novembra 1932. godine-
kada je osveštan.
Onovremena težnja ka traženju, nalaženju i primjeni srpsko-
vizantijskog načina u arhitekturi, ovde je ispoštovana. To je
podrazumijevalo i ukrašavanje fasade Dvora. Juna 1931. godine u
Tehničkom odelenju Kraljevske banske uprave, pored drugog, odlučeno je da
se izradi šest skulptura pod nazivom „Jugoslavija“, a ovaj posao povjeren je
uglednom srpskom vajaru Đorđu Jovanoviću. Sredinom 1932. godine
skulpture su dovezene u Banju Luku i postavljene, po dvije iznad svakog ulaza
u Dvor, gdje se i sada nalaze.

Pored ovog, na čeonoj fasadi objekta , ispod glavnog vijenca, dogovoreno
je sa zagrebačkom firmom pod nazivom Prva umjetnička staklarija,
stakloslikarija i mozaik radnja, vlasnika I. Marinkovića, da se izvede u
tehnici mozaika  „… alegorijska kompozicija od prirodnog kamena“.
Međutim, kako „… prirodni kamenčići nemaju dovoljno intenzivne boje“,
od ovakve namere se odustaje. Umjesto toga, Kosta Šijački, predlaže da se na
tom mjestu izradi „… dvoglavi orao u veštačkom kamenu od belog cementa“,
što izvode glavni „akordanti“ palte Dvora-Aloj Duhač i Franc Kulman ,
vlasnici Štukaturske , likorezačke i keramičke radnje u Beogradu.
Sljedbenici Nezavisne države Hrvatske, odmah 1941. godine, nastoje i
uklanjaju sve ono što je nosilo srpsko obilježje u Banjoj Luci i vještački
kaleme novo, neprirodno, neadekatno prvobitnom- svoje obilježje. Tako je
banjolučki preduzimač Ivan Trepki prilikom  „opravke zgrade“ zauvijek
izbrisao ovaj ukras Milosavljevićeve zadužbine.

Share